Λέλα Καραγιάννη: Μια γενναία Γυναίκα - pelop.gr


Λέλα Καραγιάννη: Μια γενναία Γυναίκα

Η Λέλα Μηνοπούλου γεννήθηκε το 1898 στη Λίμνη Ευβοίας. Ηταν πρωτότοκη κόρη του Αθανασίου Μηνόπουλου και της Σοφίας Μπούμπουλη. Το 1916 παντρεύτηκε τον φαρμακοποιό-αρωματοποιό Νικόλαο Καραγιάννη, με τον οποίο απέκτησε επτά παιδιά.

Μόλις κηρύχτηκε ο πόλεμος τα πέντε μεγαλύτερα, μετά από μια σύντομη εκπαίδευση, εντάχτηκαν στον Ερυθρό Σταυρό ως τραυματιοφορείς. Η κατάληψη της Ελλάδας από τους Ιταλούς και τους Γερμανούς μεταμόρφωσαν τη Λέλα από νοικοκυρά, σε πρωτεργάτρια της Εθνικής Αντίστασης. Από τις πρώτες ημέρες ίδρυσε μια μυστική ομάδα, που έπαιξε σημαντικό ρόλο στον αγώνα κατά των Δυνάμεων Κατοχής. Η «Σιωπηλή Στρατιά», όπως την ονόμασε, αποτελείτο από τα έξι μεγαλύτερα παιδιά της, τον σύζυγό της, τρεις οικογενειακούς γιατρούς και ορισμένους φίλους απόλυτης εμπιστοσύνης. Ο χώρος όπου συναντιόταν η ομάδα και κατέστρωνε τα σχέδιά της, ήταν το σπίτι της οικογένειας στην οδό Λήμνου 1.

Τα παιδιά είχαν αναλάβει συγκεκριμένα καθήκοντα και βοηθούσαν μεταφέροντας μηνύματα. Πολλές φορές μετείχαν σε επικίνδυνες αποστολές, όπως η μεταφορά σακιδίων γεμάτων με πυρομαχικά και οπλισμό. Με την πάροδο του χρόνου, η μικρή οικογενειακή ομάδα διευρύνθηκε και εξελίχθηκε στην αντιστασιακή οργάνωση «Μπουμπουλίνα» (από το οικογενειακό όνομα της μητέρας της Λέλας) που αριθμούσε πάνω από 100 μέλη.

Η οργάνωση ασχολείτο με την απόκρυψη και τη φυγάδευση των συμμάχων, που είχαν εγκλωβισθεί στην Ελλάδα προμηθεύοντας τους ασύρματο ώστε να επικοινωνούν με το στρατηγείο της Μέσης Ανατολής. Η περίθαλψη των Βρετανών αξιωματικών γινόταν με τη βοήθεια άλλων Αθηναίων, μεταξύ των οποίων ήταν ο αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός και η Ιωάννα Τσάτσου, που τους έκρυβαν στα σπίτια τους. Η Καραγιάννη, με έξοδα της, φρόντιζε για τη διατροφή, τον ρουχισμό και την ιατρική τους περίθαλψη. «Πονοκέφαλο» αποτελούσε ο εφοδιασμός τους με τσιγάρα καθώς, όπως έλεγε η ίδια: «Αυτά τα Εγγλεζάκια δεν τα προφταίνω. Καπνίζουν σα φουγάρα». Οι διασυνδέσεις του συζύγου της με τον καπνοβιομήχανο Τάσο Παπαστράτο έδωσαν τη λύση. Αργότερα μίσθωσε δυο μονοκατοικίες, επί των οδών Ρόδου και Φυλής, για να τους κρύβει. Είχε επιστρατεύσει μέχρι και κομμωτές, οι οποίοι άλλαζαν την ανοιχτόχρωμη εμφάνισητων συμμάχων, ώστε να μη δίνουν στόχοκατά τη διάρκεια των μετακινήσεων τους.

Τις ομαδικές φυγαδεύσεις στη Μέση Ανατολή τις συντόνιζε και τις επέβλεπε η ίδια. Τακτικά από τα ραδιοφωνικά κύματα του Καΐρου ακουγόταν η φράση «Τζάκσον - Τζάκσον ευχαριστούμε για το άρωμα». Ηταν το συμφωνημένο σύνθημα για την επιτυχία της αποστολής και τη διάσωση των φυγάδων. Παράλληλα η «Μπουμπουλίνα», βοηθούσε τις αντάρτικες ομάδες της υπαίθρου με πολεμοφόδια, που προέρχονταν από αποθήκες των στρατευμάτων κατοχής. Ακόμα τους προσέφερε φαρμακευτικό υλικό, ένα μέρος του οποίου προερχόταν από τη φαρμακαποθήκη του Καραγιάννη. Η σύλληψη του γιου της Γεώργιου τον Ιούνιο του 1941 και των θυγατέρων της Ιωάννας και Ηλέκτρας δεν την πτόησαν. Κατόρθωσε να τους απελευθερώσει και να συνεχίσει το έργο της. Είχε συμβουλεύσει τα παιδιά της: «Αν ποτέ σας πιάσουν οι Γερμανοί, να δείξετε γενναιότητα και να μη λυγίσετε, γιατί έτσι θα επιβαρύνετε περισσότερο τη θέση σας. Προσέξτε καλά, δεν ξέρετε τίποτα για το τι έκανα, έτσι μόνο θα γλυτώσετε. Δεν θέλω να κλάψετε ή να πενθήσετε για μένα, να σκέπτεστε μόνο, ότι ό,τι κάναμε, το κάναμε για την πατρίδα. Αυτό θα σας ανακουφίζει. Πιστεύω στον Θεό και στη βοήθειά του για να σωθείτε εσείς».

Τον Οκτώβριο του 1941, συνελήφθη μετά από προδοσία και κλείστηκε στις φυλακές Αβέρωφ με την κατηγορία της κατασκοπίας. Δικάσθηκε από ιταλικό στρατοδικείο, αλλά αθωώθηκε λόγω έλλειψης στοιχείων. Μετά την αποφυλάκισή της συνέχισε το αντιστασιακό της έργο, με μεγαλύτερη ένταση και μεθοδικότητα. Απλωσε ένα ευρύ δίκτυο συνεργατών σε κάθε κατοχική υπηρεσία της Αθήνας και λάμβανε πολύτιμες πληροφορίες για τις κινήσεις και τα σχέδια των κατοχικών αρχών. Οι συνεργάτες της ήταν Ελληνες, αλλά και αντιχιτλερικοί Γερμανοί και αντιφασίστες Ιταλοί αξιωματικοί. Τις πληροφορίες αυτές τις διοχέτευε στο Συμμαχικό Στρατηγείο της Μέσης Ανατολής. Παράλληλα, μέλη της οργάνωσής της προέβαιναν σε πράξεις δολιοφθοράς κατά κατοχικών στόχων.

Στις 11 Ιουλίου 1944, ενώ νοσηλευόταν στο νοσοκομείο του Ερυθρού Σταυρού, συνελήφθη από τους Γερμανούς. Την ίδια ημέρα συνελήφθησαν και πέντε από τα παιδιά της. Πίστευε ότι, επωμιζόμενη τις ευθύνες της, θα σταματούσαν οι συλλήψεις και θα έσωζε τα παιδιά της.

Οδηγήθηκε στα μπουντρούμια των Ες-Ες στην οδό Μέρλιν και βασανίστηκε άγρια. Την κρέμασαν και της εξάρθρωσαν τα χέρια, της έκαψαν τα άκρα με ηλεκτρική μηχανή, την υπέβαλαν επί τριήμερο στο μαρτύριο της δίψας... Οχι μόνο δεν ομολόγησε, αλλά χτύπησε τον ανακριτή της Φριτς Μπέκερ. Αυτός κόλλησε το περίστροφο του στο κεφάλι του γιου της Νέλσωνα, και κοιτάζοντας το ρολόι του, μέσω διερμηνέα, της είπε με αποφασιστικό ύφος: «Λέλα Καραγιάννη, πρόσεξε καλά, σου δίνω δυο λεπτά προθεσμία, για να μου απαντήσεις σ' αυτά που σ' ερωτώ, διαφορετικά θα εκτελέσω, τώρα εδώ μπροστά σου, ένα - ένα τα παιδιά σου, αρχίζοντας από αυτόν εδώ». Δε λύγισε και απάντησε υπερήφανα: «Ζητείτε από μία ελληνίδα μάνα να προδώσει τους συνεργάτες της και την πατρίδα της με την απειλή του τυφεκισμού των παιδιών της. Ε λοιπόν μάθετε, ότι τα παιδιά μου ανήκουν στην Ελλάδα και το αίμα τους θα πνίξει τους Ούνους και όλη τη Γερμανία σας!»

Την αυγή της 8ης Σεπτεμβρίου 1944, οδηγήθηκε μαζί με άλλους πατριώτες στο Αλσος Δαφνίου. Λίγο πριν την εκτέλεσή της, απευθυνόμενη στους άλλους μελλοθάνατους, φώναξε: «Ψηλά παιδιά τα κεφάλια να δουν οι Ούνοι πως ξέρουν να πεθαίνουν οι Ελληνες για την πατρίδα τους». Το πτώμα της, διάτρητο από σφαίρες, παρελήφθη κρυφά από φίλους της οικογένειάς της και ετάφη στο Β' Νεκροταφείο Πατησίων. Την επομένη, 9 Σεπτεμβρίου, τα παιδιά της απελευθερώθηκαν με τη μεσολάβηση μιας Γερμανίδας, κατοίκου της Αθήνας, η οποία επωφελήθηκε από την αλλαγή διοίκησης στη Γερμανική Φρουρά Αθηνών.

Για τη δράση της, τον ηρωισμό και το μαρτυρικό τέλος της τιμήθηκε, ως εθνική ηρωίδα, στην Ελλάδα και στο εξωτερικό όσο λίγοι αγωνιστές του απελευθερωτικού αγώνα.

Η Ακαδημία Αθηνών, κατά τη συνεδρίαση της 30ης Δεκεμβρίου 1947, της απένειμε, μετά θάνατον, το Βραβείο Αρετής και Αυτοθυσίας. Από το εβραϊκό ίδρυμα ΓιαντΒασσέμ βραβεύτηκε ως «Δίκαιη των Εθνών», τίτλος που απονέμεται σε μη Εβραίους που βοήθησαν στη διάσωση Εβραίων κατά τον Β' Παγκόσμιο πόλεμο. Στο Πολεμικό Μουσείο, στην Αθήνα, έχει στηθεί μπρούντζινη προτομή της και ανάμεσα στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο και στο Πολυτεχνείο ολόσωμο μαρμάρινο άγαλμά της. Στο σπίτι της, στην οδό που φέρει το όνομά της κοντά στην πλατεία Αμερικής, έχει τοποθετηθεί αναμνηστική πλακέτα «Οικία Λέλας Καραγιάννη» από τον Δήμο Αθηναίων. Το κτίριοέχει ανακηρυχθεί διατηρητέο. Συνήθιζε να λέει η Καραγιάννη: «Ο αγώνας μας δεν έχει μέτωπο, μόνο στόχους. Για να πετύχουμε τους στόχους μας χρειάζεται πειθαρχία, απόλυτη μυστικότητα και σύνεση. Πρέπει να χτυπήσουμε τον εχθρό με τα δικά του όπλα, εκ των έσω. Θα φτιάξουμε τον δικό μας Δούρειο Ιππο».

*Από την Έντυπη Έκδοση. Γράφει η Χριστίνα Καρποντίνη (Μαθηματικός).

Πελοπόννησος Εκδοτική Α.Ε
ΜΑΙΖΩΝΟΣ 206, 26222 Πάτρα

Μετάβαση στο πλήρες site
Τηλ 1: 2610-312530
Τηλ 2: 2611-100395
Fax: 2610-312535
Email: pelop@pelop.gr
Εμπορικό τμήμα: emporiko@pelop.gr
Tμήμα Αγγελιών: aggelies@pelop.gr