Γ. Δάσιος: Ο εγκέφαλός μας δεν μας τα λέει όλα - pelop.gr


Γ. Δάσιος: Ο εγκέφαλός μας δεν μας τα λέει όλα

  • Μπορούμε να κατανοήσουμε τον ανθρώπινο εγκέφαλο;
  • Υπάρχει διαφορά μεταξύ του θηλυκού και του αρσενικού εγκεφάλου;
  • Γνωρίζει περισσότερα ο εγκέφαλός μας από εμάς;
  • Μπορεί ο υπολογιστής να ξεπεράσει την ανθρώπινη νοημοσύνη;

Κρίσιμα ερωτήματα στα οποία απάντησε με απλό τρόπο και καθημερινά παραδείγματα ο ομότιμος καθηγητής εφαρμοσμένων μαθηματικών, αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών και πρόεδρος της Ανεξάρτητης Αρχής «Εθνικός Οργανισμός Εξετάσεων» Γιώργος Δάσιος, μιλώντας στην εναρκτήρια τελετή του συνεδρίου «Γυναίκα και Καρκίνος από την πρόληψη στη Θεραπεία» που διοργάνωσε στις 5και 6 Απριλίου το Ογκολογικό Τμήμα του ΠΓΝΠ.

ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΗΣΟΥΜΕ ΤΟΝ ΕΓΚΕΦΑΛΟ ΜΑΣ;

«Προφανώς, όχι στην πλήρη αυτογνωσία. Μπορούμε όμως να μάθουμε ακόμα πολλά για αυτό το όργανο, η κατανόηση του οποίου βρίσκεται σήμερα μάλλον σε βρεφική ηλικία» ανέφερε ο κ. Δάσιος προσθέτοντας ότι «ο εγκέφαλός είναι το πιο πολύπλοκο υλικό στο γνωστό μας σύμπαν, μακροσκοπικά τουλάχιστον εμφανίζεται ως ένα παχύρευστο αγώγιμο υγρό, περίπου 1,3 λίτρα, και βρίσκεται μέσα στο σφαιρικό κοκάλινο κουτί που κουβαλάμε στους ώμους μας.

Μέσα σε αυτό το υλικό βρίσκονται εκατό δισεκατομμύρια νευρώνες καθένας από τους οποίους έχει σε κάθε ένα από τα δύο άκρα του 100 περίπου νευριδικές απολήξεις.

Αλλά ας πάμε και στη διάσταση του χρόνου για να αντλήσουμε μια αίσθηση των μεγεθών που δομούν τον εγκέφαλό μας. Αν αρχίσουμε να μετράμε έναν-έναν τους νευρώνες, χρειαζόμαστε 33 εκατομμύρια χρόνια για να τους μετρήσουμε όλους. Αν, λοιπόν, λάβουμε υπόψη μας την ηλικία του σύμπαντος που δεν ξεπερνάει τα 13,8 δισεκατομμύρια χρόνια, τότε αν την στιγμή του Big Bang αρχίζαμε να μετράμε νευρώνες σε ανθρώπινους εγκεφάλους θα είχαμε μετρήσει μέχρι σήμερα τους νευρώνες από 412 άτομα. Κάθε ενέργειά μας έχει τη δική της απεικόνιση στον εγκέφαλό μας που εκδηλώνεται με μια σύγχρονη ηλεκτροχημική διέγερση

τουλάχιστον 10.000 γειτονικών νευρώνων».

Ο ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΣ,

ΞΕΡΕΙ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

ΑΠΟ ΕΜΑΣ;

«Εχει βρεθεί ότι ο εγκέφαλός μας ξέρει πολύ περισσότερα από όσα ξέρουμε εμείς. Τι ακριβώς σημαίνει αυτό; Σημαίνει ότι ο εγκέφαλος συγκεντρώνει και καταγράφει έναν τεράστιο αριθμό πληροφοριών από το περιβάλλον, αλλά φιλτράρει και μας λέει μόνον αυτά που πιστεύει ότι μας ενδιαφέρει να μάθουμε, δηλαδή ένα ποσοστό της τάξης του 10-15% της συνολικής προσλαμβάνουσας πληροφορίας. Για παράδειγμα, ο εγκέφαλός μας καταγράφει όλες τις ανθρώπινες μορφές που βλέπουμε περπατώντας στον δρόμο, αλλά μας ενημερώνει μόνον για αυτές που γνωρίζουμε ή που μας κάνουν εντύπωση. Απόρροια αυτού του γεγονότος είναι ότι συχνά προσπαθούμε να βρούμε από πού γνωρίζουμε κάποιον που μας συστήνουν, και είναι αδύνατον να το βρούμε, και ούτε πρόκειται να το βρούμε ποτέ όταν αυτή η μορφή είναι από αυτές που κατέγραψε ο εγκέφαλός μας χωρίς να μας ενημερώσει».

ΠΟΙΑ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ

ΕΙΝΑΙ Η ΠΙΟ ΠΟΛΥΠΛΟΚΗ;

«Είναι το σύστημα ισορροπίας και ευστάθειας που απαιτείται για να περπατάμε όρθιοι στα δυο πόδια. Το μωρό δεν περπατάει από τις πρώτες εβδομάδες μετά τη γέννησή του, όχι γιατί δεν το κρατάνε τα πόδια του, αλλά γιατί δεν έχει αναπτύξει ακόμα το σύστημα ελέγχου της ισορροπίας, το οποίο είναι ένα ιδιαίτερα απαιτητικό σύστημα αυτόματου ελέγχου».

Η ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ ΝΟΗΤΙΚΩΝ ΧΑΡΤΩΝ

«Οι νοητικοί χάρτες αποθηκεύονται στον ιππόκαμπο και έχει διαπιστωθεί ότι όσοι περισσότεροι χάρτες αποθηκεύονται τόσο αυξάνει το

μέγεθος του ιπποκάμπου. Για παράδειγμα, έχει παρατηρηθεί ότι οι οδηγοί ταξί του Λονδίνου έχουν αισθητά μεγαλύτερο ιππόκαμπο από έναν κοινό οδηγό που ζει στο Λονδίνο. Και φυσικά αυτό δεν παρατηρείται στους νέους οδηγούς που

χρησιμοποιούν το GPS».

Ο ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΝΙΚΗΣΕΙ ΤΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ;

«Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα, που δημιουργεί μια κοινωνική ανησυχία, είναι αρνητική και εξηγώ αμέσως γιατί, με βάση την επιχειρηματολογία των νευροεπιστημόνων. Το βασικό επιχείρημα είναι ότι ο υπολογιστής λειτουργεί με προγραμματισμό, κάποιος πρέπει να του έχει πει τι θα κάνει σε κάθε περίπτωση. Ακόμα και όταν μας δίνεται η εντύπωση ότι αποφασίζει από μόνος του, στην ουσία τού έχουν δοθεί οδηγίες πώς να επιλέγει μια δραστηριότητα, ανάλογα με τα δεδομένα που δέχεται. Η φαινομενική ευφυΐα του υπολογιστή δεν είναι τίποτα περισσότερο από τον θαυμασμό μας για την ταχύτητά του. Καταλήγουμε, λοιπόν, στην ουσιαστική διαφορά μεταξύ υπολογιστή και ανθρώπινου εγκεφάλου, που είναι ο προγραμματισμός απέναντι στην επιλογή, ενώ η σκέψη που οδηγεί στην επιλογή είναι μια διαδικασία θεμελιακά μη υπολογιστική».

ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΙΑΦΟΡΑ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥ ΑΡΣΕΝΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΘΗΛΥΚΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ;

«Η απάντηση είναι ότι και βέβαια υπάρχουν διαφορές και οφείλονται καθαρά στην εξέλιξη. Να ξεκαθαρίσω από την αρχή ότι δεν υπάρχει καμία αξιολογική διαβάθμιση μεταξύ των δύο εγκεφάλων. Κανένας από τους δύο δεν είναι καλύτερος από τον άλλο. Λόγω μακρόχρονης διαφορετικής λειτουργίας οι εγκέφαλοι έχουν αναπτύξει διαφορετικές δεξιότητες. Για παράδειγμα, ο ανδρικός εγκέφαλος μπορεί να λειτουργεί μόνο σειριακά, πρέπει να τελειώνει μια δουλειά για να πάει στην επόμενη, ενώ ο γυναικείος εγκέφαλος μπορεί να λειτουργεί παράλληλα, δηλαδή να σκέφτεται και να εκτελεί πολλές εργασίες ταυτόχρονα».

ΤΕΛΙΚΑ ΓΙΑΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΚΑΤΑΛΑΒΟΥΜΕ ΤΟΝ ΕΓΚΕΦΑΛΟ ΜΑΣ;

«Υπάρχουν τουλάχιστον τέσσερεις διαφορετικοί λόγοι.

1. Για να μάθουμε πώς να αντιμετωπίζουμε τις δυσκολίες της ζωής μας.

2. Για να διορθώνουμε τον εγκέφαλό μας, όταν χαλάει.

3. Για να τον μιμούμαστε, έστω και μερικώς, στην Επιστήμη και την Τεχνολογία.

4. Γιατί κανείς δεν μπορεί να σταματήσει την ανθρώπινη περιέργεια να κατανοήσει τον κόσμο, πολύ δε περισσότερο όταν αυτή η περιέργεια αφορά τον ίδιο μας τον εαυτό».

Ο κ. Δάσιος κατέληξε, επισημαίνοντας: «Το όραμα της αυτοκατανόησης θα παραμένει πάντα προκλητικά μπροστά μας».

* Της ΜΑΡΙΝΑΣ ΡΙΖΟΓΙΑΝΝΗ, από την Έντυπη Έκδοση.

Πελοπόννησος Εκδοτική Α.Ε
ΜΑΙΖΩΝΟΣ 206, 26222 Πάτρα

Μετάβαση στο πλήρες site
Τηλ 1: 2610-312530
Τηλ 2: 2611-100395
Fax: 2610-312535
Email: pelop@pelop.gr
Εμπορικό τμήμα: emporiko@pelop.gr
Tμήμα Αγγελιών: aggelies@pelop.gr